مرکز تحقیقات سوءمصرف و وابستگی به مواد

هوش مصنوعی در خدمت پیشگیری از اعتیاد؛ آیا می‌توان خطر را پیش از وقوع شناسایی کرد؟

تصور کنید بتوان پیش از آنکه یک نوجوان یا جوان به سمت مصرف مواد مخدر، الکل یا سایر رفتارهای پرخطر سوق پیدا کند، نشانه‌های خطر را شناسایی و حمایت‌های لازم را در زمان مناسب ارائه کرد. این ایده که تا چند سال پیش بیشتر شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی بود، امروز به یکی از موضوعات مهم پژوهش‌های حوزه پیشگیری تبدیل شده است.

مطالعات جدید نشان می‌دهند هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل حجم زیادی از اطلاعات و الگوهای رفتاری، به شناسایی زودهنگام عوامل خطر کمک کند. پژوهشگران امیدوارند با استفاده از این فناوری، برنامه‌های پیشگیری از حالت یکسان برای همه افراد خارج شده و متناسب با نیازها و شرایط هر فرد طراحی شوند.

این رویکرد که با عنوان "پیشگیری دقیق" شناخته می‌شود، بر این اصل استوار است که همه افراد به یک اندازه در معرض خطر نیستند و همه نیز به یک نوع مداخله نیاز ندارند. به همین دلیل، متخصصان تلاش می‌کنند با بهره‌گیری از داده‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی، افرادی را که بیش از دیگران در معرض آسیب قرار دارند زودتر شناسایی کرده و خدمات پیشگیرانه مناسب را در اختیار آنان قرار دهند.

کارشناسان معتقدند استفاده از فناوری‌های نوین می‌تواند به هدفمندتر شدن برنامه‌های پیشگیری، استفاده بهتر از منابع و افزایش اثربخشی مداخلات کمک کند. در واقع، آینده پیشگیری از اعتیاد تنها به آموزش عمومی محدود نخواهد بود، بلکه به سمت مداخلات هوشمند، شخصی‌سازی‌شده و مبتنی بر شواهد علمی حرکت خواهد کرد.

اگرچه این فناوری‌ها هنوز در مراحل توسعه و ارزیابی قرار دارند، اما نتایج پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از ابزارهای مهم برای کاهش آسیب‌های ناشی از مصرف مواد و ارتقای سلامت جامعه تبدیل شود.

تهیه کننده: دکتر مارال مردانه

منابع

Artificial intelligence innovations in substance use prevention on social media: A scoping review, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0033350626000697

Leveraging Artificial Intelligence for Substance Use Prevention Among Adolescents: A Systematic Review of Emerging Evidence, https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00469580261433854