مرکز تحقیقات سوءمصرف و وابستگی به مواد

افزایش نگرانی‌ها درباره مصرف غیرپزشکی «شربت لین» در جهان و ایران

در سال‌های اخیر، توجه متخصصان سلامت عمومی در جهان دوباره به مصرف غیرپزشکی ترکیبی موسوم به » لین(Lean)« یا Purple Drank»« جلب شده است؛ نوشیدنی ‌ای غیرقانونی که معمولاً از شربت‌های سرفه حاوی کدئین (و گاهی پرومتازین، یک داروی ضد تهوع) همراه با نوشیدنی‌ های شیرین، به ویژه نوشابه های انرژی زا تهیه می‌شود. این ترکیب به دلیل اثرات آرام ‌بخش و سرخوشی کوتاه‌ مدت، به ‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان در برخی کشورها مورد سوءمصرف قرار گرفته است.

ماده اصلی این ترکیب» کدئین« است؛ یک اپیوئید ضعیف که پس از متابولیسم در بدن می‌تواند اثرات شبه‌ مورفینی ایجاد کند. در برخی نمونه ‌ها، داروی آنتی ‌هیستامین »پرومتازین« نیز به ترکیب افزوده می‌شود که با تشدید اثرات خواب‌ آور و سرکوب سیستم عصبی مرکزی، خطرات آن را افزایش می‌دهد. این هم ‌افزایی می‌تواند باعث خواب‌ آلودگی شدید، اختلال شناختی و در موارد شدید، سرکوب تنفسی شود.

مطالعات نشان می‌دهند مصرف این ترکیب می‌تواند با طیفی از پیامدهای خطرناک همراه باشد، از جمله:

• کاهش سطح هوشیاری و اختلال در تصمیم ‌گیری
• اختلال تنفسی و خطر اوردوز
• وابستگی جسمی و روانی به کدئین
• افزایش خطر مرگ در مصرف هم‌ زمان با الکل یا داروهای آرام ‌بخش دیگر
•  

مصرف «لین»  در ایران

مصرف «لین» در ایران نیز در سال‌های اخیر به‌صورت محدود اما رو به افزایش در میان برخی گروه‌های جوان و نوجوان مشاهده شده است. این ترکیب معمولاً به ‌صورت خانگی و با استفاده از شربت‌های سرفه حاوی کدئین  و داروهایی که دسترسی به آنها آزاد است تهیه می شود. این شربت معمولا در دورهمی ها و مهمانی ها به ویژه توسط نوجوانان جهت ایجاد سرخوشی مصرف میشود.

کارشناسان تأکید می‌کنند که دسترسی داروهای حاوی کدئین نباید به معنای بی‌خطر بودن آن‌ ها تلقی شود. مصرف غیرپزشکی این داروها، به‌ویژه در قالب ترکیب ‌هایی مانند «لین»، می‌تواند پیامدهای جدی و گاه مرگبار داشته باشد.

به گفته متخصصان، پیشگیری از گسترش این پدیده نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات شامل:

• آموزش عمومی درباره خطرات داروهای حاوی کدئین
• آگاه سازی خانواده ها از خطرات و در دسترس قرار دادن این داروها
• کنترل دقیق‌تر عرضه داروهای شبه‌ افیونی
• پایش الگوهای مصرف در جمعیت جوان
• و مداخلات زودهنگام در گروه‌ های در معرض خطر

1. Beyond the ‘purple drank’: Study of promethazine abuse according to the European Medicines Agency adverse drug reaction reports, https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0269881120959615

2. Beyond the ‘purple drank’: Study of promethazine abuse according to the European Medicines Agency adverse drug reaction reports, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8278560/?

تنظیم: دکتر مارال مردانه