مرکز تحقیقات سوءمصرف و وابستگی به مواد

داروی محبوب لاغری می‌تواند مصرف الکل را هم کاهش دهد

اختلال مصرف الکل یک وضعیت پزشکی است که با ناتوانی در توقف یا کنترل مصرف الکل مشخص می‌شود. با وجود دهه‌ها پژوهش، تنها سه دارو برای درمان اختلال مصرف الکل تأیید شده‌اند و نیاز به درمان‌های جدید و کارآمدتر همچنان احساس می‌شود. داروی سماگلوتاید (از خانواده GLP-1) یکی از داروهایی است که برای درمان دیابت و چاقی تأیید شده‌ است. داروهای خانواده GLP-1 بر مسیرهای مغزی مرتبط با تنظیم اشتها و پاداش اثر می‌گذارند که نشان می‌دهد ممکن است در کنترل مصرف الکل نیز مؤثر باشند. برخی از این داروها در مطالعات حیوانی و انسانی نتایج امیدوارکننده‌ای در کاهش مصرف الکل نشان داده‌اند. بررسی پرونده‌های پزشکی افراد مبتلا به دیابت یا چاقی نیز حاکی از خطر کمتر ابتلا به اختلال مصرف الکل در میان کسانی است که با GLP-1 درمان شده‌اند. با این حال، کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌شده کمی برای بررسی GLP-1 در درمان اختلال مصرف الکل انجام شده است.

نتایج یک کارآزمایی که در ۲ مه ۲۰۲۶ در مجله معتبر لنست منتشر شد، اثرات و ایمنی داروی سماگلوتاید (از خانواده GLP-1) را در افرادی که برای درمان اختلال مصرف الکل مراجعه کرده و همزمان به چاقی مبتلا بودند، بررسی کرد. شرکت‌کنندگان به مدت ۲۶ هفته، هفته‌ای یک بار تزریق سماگلوتاید یا دارونما (پلاسبو) دریافت کردند. همه شرکت‌کنندگان همچنین جلسات استاندارد درمان شناختی - رفتاری را برای اختلال مصرف الکل دریافت نمودند. در مجموع ۱۰۸ نفر در این کارآزمایی ثبت‌نام کردند که ۸۸ نفر آن را به پایان رساندند. در همه شرکت‌کنندگان، تعداد روزهای مصرف سنگین الکل در طول کارآزمایی کاهش یافت؛ اما این کاهش در گروه دریافت‌کننده سماگلوتاید به‌طور معناداری بیشتر بود. همچنین این گروه کاهش بیشتری در مجموع مصرف ماهانه الکل، میزان مصرف در هر روز، ولع مصرف خودگزارشی و شاخص‌های مصرف مضر الکل نشان دادند. 

تیم تحقیقاتی همچنین نشانگرهای زیستی مختلفی را برای مصرف الکل و آسیب کبدی در خون پایش کردند. این نشانگرها در گروه سماگلوتاید بیش از گروه دارونما کاهش یافت. وزن بدن، دور کمر، شاخص توده بدنی و قند خون متوسط نیز در گروه سماگلوتاید کاهش بیشتری داشت. شایع‌ترین عوارض جانبی، علائم گوارشی خفیف تا متوسط و موقتی بودند که شامل تهوع، یبوست، بی‌اشتهایی، اسهال، ریفلاکس و درد شکمی می‌شد. این عوارض در گروه سماگلوتاید بیشتر از گروه دارونما گزارش شد. تنها یک شرکت‌کننده در گروه سماگلوتاید دچار عارضه‌ای شد که نیاز به بستری در بیمارستان داشت. نتایج نشان می‌دهد که سماگلوتاید می‌تواند مصرف الکل را در افراد مبتلا به اختلال مصرف الکل و چاقی کاهش دهد. پژوهشگران تأکید می‌کنند که برای تعیین اینکه آیا این نتایج در افراد بدون چاقی نیز صادق است، به کارآزمایی‌های بالینی بیشتری نیاز است.

Reference: Klausen, M. K., Justesen, S. K., Pedersen, J. N., Rasmussen, L., Jensen, A., Jensen, M. E., ... & Fink-Jensen, A. (2026). Once-weekly semaglutide versus placebo in patients with alcohol use disorder and comorbid obesity: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. The Lancet, 407(10540), 1687-1698.