نیکوتین، ماده ای که فراتر از اعتیاد، مغز نوجوانان را بازآرایی میکند.
نتایج یک مرور علمی جدید که در سال ۲۰۲۵ در مجله Molecular Psychiatry منتشر شده، نگاه پژوهشگران به نیکوتین را فراتر از یک ماده صرفاً اعتیادآور برده است. این مطالعه نشان میدهد قرار گرفتن در معرض نیکوتین در دوران نوجوانی میتواند تغییرات ماندگاری در مدارهای عصبی مغز ایجاد کند، تغییراتی که ممکن است بر سلامت روان و رفتار افراد در سالهای بعدی زندگی اثر بگذارد.
دوران نوجوانی یکی از مهمترین مراحل رشد مغز به شمار میرود. در این دوره، شبکههای عصبی مرتبط با تصمیمگیری، کنترل رفتار، تنظیم هیجانات و پردازش پاداش هنوز در حال تکامل هستند. یافتههای جدید نشان میدهد نیکوتین میتواند این روند طبیعی را تحت تأثیر قرار داده و الگوی ارتباط میان سلولهای عصبی را تغییر دهد.
پژوهشگران همچنین گزارش کردهاند که مواجهه زودهنگام با نیکوتین ممکن است خطر ابتلا به برخی اختلالات روانی از جمله اضطراب، افسردگی و وابستگی به مواد را در آینده افزایش دهد. یکی از دلایل احتمالی این موضوع، تأثیر نیکوتین بر سیستم دوپامین مغز است، سیستمی که در انگیزش، یادگیری و احساس لذت نقش کلیدی دارد.
در مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ در مجله Nature Communications منتشر شد، پژوهشگران نشان دادند نیکوتین با فعالسازی مدارهای دوپامینی مرتبط با پاداش، بهطور همزمان مسیرهای عصبی مرتبط با اضطراب را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. این پژوهش که در مدلهای حیوانی انجام شد، نشان داد فعال شدن یک حلقه عصبی میان ناحیه تگمنتوم شکمی (VTA) و هسته اکومبنس (NAc) میتواند فعالیت نورونهای مرتبط با آمیگدال را مهار کرده و رفتارهای شبهاضطرابی ایجاد کند. این یافته به درک بهتر ارتباط میان مصرف نیکوتین و مشکلات هیجانی کمک میکند و میتواند مسیرهای جدیدی را برای تحقیقات علوم اعصاب باز کند.
اهمیت این نتایج زمانی بیشتر میشود که بدانیم امروزه بسیاری از نوجوانان از طریق ویپها و سایر محصولات جدید نیکوتینی با این ماده آشنا میشوند. از دید پژوهشگران، شناخت دقیق اثرات نیکوتین بر مغز در حال رشد، برای ارزیابی پیامدهای بلندمدت این محصولات ضروری است.
دانشمندان معتقدند شناسایی دقیق مدارهای عصبی آسیبپذیر در برابر نیکوتین میتواند به توسعه روشهای جدید پیشگیری و درمان کمک کند. همچنین این مطالعات میتوانند زمینهساز طراحی داروها یا مداخلاتی شوند که اثرات زیانبار نیکوتین بر مغز نوجوانان را کاهش دهند.
از سوی دیگر، نتایج جدید به پژوهشگران امکان میدهد ارتباط میان مصرف نیکوتین، رشد مغز و بروز اختلالات روانپزشکی را با دقت بیشتری بررسی کنند. این موضوع میتواند در آینده به تدوین سیاستهای مؤثرتر برای حفاظت از سلامت نوجوانان و کاهش بار بیماریهای روانی در جامعه منجر شود.
به گفته محققان، هنوز پرسشهای مهمی درباره میزان برگشتپذیری این تغییرات و تفاوت اثرات نیکوتین در افراد مختلف وجود دارد. به همین دلیل، انتظار میرود تحقیقات آینده بر شناسایی سازوکارهای دقیقتر اثر نیکوتین بر مغز و یافتن راهکارهای پیشگیرانه و درمانی متمرکز شود.
منابع
Reynolds, L.M., Faure, P. & Barik, J. Adolescent nicotine exposure and persistent neurocircuitry changes: unveiling lifelong psychiatric risks. Mol Psychiatry 30, 5534–5545 (2025). https://doi.org/10.1038/s41380-025-03110-0
https://www.nature.com/articles/s41380-025-03110-0
Le Borgne, T., Nguyen, C., Vicq, E. et al. Nicotine engages a VTA-NAc feedback loop to inhibit amygdala-projecting dopamine neurons and induce anxiety-like behaviors. Nat Commun 16, 6196 (2025). https://doi.org/10.1038/s41467-025-61180-8
https://www.nature.com/articles/s41467-025-61180-8
انتخاب حالت کور رنگی
سرخ کوری سبز کوری آبی کوری سرخ دشوار بینی سبز دشوار بینی آبی دشوار بینی تک رنگ بینی تک رنگ بینی مخروطیتغییر اندازه فونت:
تغییر فاصله بین کلمات:
تغییر فاصله بین خطوط:
تغییر نوع موس:
تغییر نوع موس:
تغییر رنگ ها:
رنگ اصلی:
رنگ دوم:
رنگ سوم: